İklimde de Dünya 5’ten büyüktür – Sabah

Dünya 5’ten büyüktür.” Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yıllardır uluslararası platformlarda dile getirdiği bu söz, yalnızca küresel siyasetteki adaletsizliğe değil, iklim krizine de ışık tutuyor. Çünkü dünya, iklimde de büyük güçlerin çıkarlarından, zengin ülkelerin hesaplarından ve kirletenlerin koyduğu kurallardan çok daha büyük.

İklim krizinin en büyük adaletsizliği, faturayı çoğu zaman kirletenlerin değil, kirletmeyenlerin ödemesi.

Pakistan, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 1’inden azını üretirken 2022’de yaşanan sellerden 33 milyon insan etkilendi. En son Ağustos 2026’da Nepal’in Çin sınırındaki Langtang Lirung bölgesinde devasa bir kaya ve buzul kütlesi çöktü. Meydana gelen selde bin 455 kişi hayatını kaybetti, 5 bin 285 kişi kayboldu. Pasifik’teki Tuvalu ve Kiribati gibi ada ülkeleri, küresel ısınmaya neredeyse hiç katkıda bulunmadıkları halde yükselen deniz seviyeleri nedeniyle topraklarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Somali’de kuraklık milyonlarca insanı açlık ve göçle mücadele etmek zorunda bırakıyor.

Bir tarafta sanayileşerek zenginleşen, atmosfere yıllarca karbon salan ülkeler, diğer tarafta bu zenginlikten pay alamadığı halde iklim krizinin bedelini ödeyen toplumlar… İşte iklim adaletsizliği tam da bu!

Bugün Antalya’da başlayacak COP31, bu nedenle sıradan bir iklim zirvesinden çok daha fazlası.

Türkiye, ilk kez ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda yalnızca ülkeleri değil, küresel vicdanı da aynı masada buluşturmayı hedefliyor.

COP31 Başkanı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un “Sessiz yığınların ve kırılgan coğrafyaların en gür sesi olacağız” sözleri, Türkiye‘nin ortaya koyduğu yaklaşımın özeti.

Çünkü iklim mücadelesi yalnızca karbon emisyonlarını azaltmak değil. Bir çocuğun susuz kalmaması, bir çiftçinin toprağını kaybetmemesi, bir ülkenin haritadan silinmemesi meselesi.

Asıl soru şu: Dünyayı en fazla kirletenler, iklim krizinin maliyetini üstlenmeye ne kadar hazır?

Gelişmiş ülkelerin tarihsel sorumluluğu, iklim finansmanı, kayıp ve zararların karşılanması ve teknoloji transferi artık ertelenebilecek başlıklar değil.

Türkiye, COP31 için “Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon” yaklaşımını benimsedi. Hedef, müzakerelerin somut sonuçlara dönüştüğü bir “Uygulama COP’u” gerçekleştirmek.

196 ülke ve Avrupa Birliği’nin taraf olduğu iklim sürecinin kalbi 12 gün boyunca Antalya‘da atacak.

11-12 Kasım’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ev sahipliğinde Liderler Zirvesi düzenlenecek. Açıklanan katılım bildirimlerine göre 102 ülkeden lider ve 300’ü aşkın bakanın Antalya’ya gelmesi bekleniyor.

1,1 milyon metrekarelik dev organizasyon alanında Mavi Bölge uluslararası müzakerelere, Yeşil Bölge ise çözüm üreten projelere ev sahipliği yapacak. Türkiye, Sıfır Atık ve iklim dirençli şehirler gibi uygulamalarını dünyaya anlatacak.

Ancak bu zirvenin başarısını katılımcı sayısı ya da verilen sözler değil, alınan kararların hayata ne ölçüde geçirildiği belirleyecek.

İklim krizinin ekonomik boyutu da giderek ağırlaşıyor. Seller, kuraklık, gıda fiyatları, enerji güvenliği, göç ve bozulan tedarik zincirleri… Artık iklim meselesi aynı zamanda kalkınmanın, ticaretin ve küresel refahın geleceği.

İklim mücadelesi birkaç güçlü ülkenin belirlediği kurallarla değil, bütün insanlığın hakkını gözeten adil bir düzenle yürütülmeli.

Çünkü atmosferin sınırları yok. Ama iklim krizine karşı korunma imkânları ülkelerin ekonomik gücüne göre değişiyor. Dünya 5’ten büyükse, iklim adaleti de güçlülerin insafına bırakılamaz.

Daha fazla vaat değil, daha fazla adalet. Daha fazla müzakere değil, daha fazla uygulama. Ve en önemlisi, dünyanın geleceğinde sessiz yığınların da söz sahibi olduğu yeni bir anlayış.